การพัฒนาคุณภาพอัญมณีโดยวิธีนิวเคลียร์

 

ปัจจุบันมีผู้สนใจเพิ่มมูลค่าของอัญมณีด้วยการฉายรังสีเพื่อให้สีเปลี่ยนไปจากเดิม และสวยงามขึ้น รังสีที่นิยมใช้กันมีอยู่ 3 ชนิดคือ

1. รังสีแกมมา จากไอโซโทปโคบอลต์ - 60 รังสีแกมมาเป็นคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า

การฉายพลอยด้วยรังสีแกมมาไม่ก่อให้เกิดสารไอโซโทปใดๆ ภานในเนื้ออัญมณี

2. อิเล็กตรอนพลังงานสูง (10-20 MeV) จากเครื่องเร่งอนุภาคเมื่อนำมาฉายอัญมณีจะทำให้เกิด

ความร้อนเฉพาะที่สูงมากอาจทำให้อัญมณีแตกร้าวได้ ้จึงต้องมีการระบายความร้อนด้วยน้ำ

อิเล็กตรอนให้โดสแก่พลอยสูงกว่ารังสีแกมมาจึงทำให้อัญมณีมีสีสดสวยกว่า

3.นิวตรอน จากเครื่องปฏิกรณ์ปรมณู เนื่องจากรังสีสามารถทะลุทะลวงเข้าไปได้ดีกว่าอิเล็กตรอนเมื่อ

เมื่อนำมาฉายพลอยทำให้รับรังสีเสมอทั่วทั้งก้อนการอาบรังสีด้วยรังสีนิวตรอนจะก่อให้เกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์กับธาตุต่างๆ

ในอัญมณีแต่ละชนิดแตกต่างกันไปจึงต้องปล่อยทิ้งไว้ให้ไอโซโทปรังสีสลายตัวจนมีระดับรังสีที่ปลอดภัยโดยการตรวจวัดจาก

ฝ่ายฟิสิกส์สุขภาพโดยใช้มาตราฐานสากลคือความแรง รังสีต้องไม่เกิน 2 นาโนคูรีต่อกรัม

ปัจจุบันการฉายรังสีโทปาซซึ่งมีสีฟ้าอ่อนหรือใสไม่มีสีเมื่อนำไปอาบรังสีนิวตรอนจะกลายเป็นสีฟ้าเข้มและจะไม่มีการเปลี่ยนสี

แม้ถูกแสงสว่างนานเพียงใดก็ตามทำให้มีราคาเพิ่มขึ้นกะรัตละ 10-30เท่านอกจากนี้ยังเปลี่ยนสีของทัวมาลีนโดยการฉายรังสี

แกมมาจากเดิมใสสีชมพูอ่อน กลายเป็นสีแดงหรือสีชมพูเข้ม

การเปลี่ยนแปลงอัญมณีเมื่อฉายรังสี

1. เบรีลและอความารีน จากไม่มีสีเปลี่ยนเป็นสีเหลืองสีฟ้าถึงเขียวสีจางเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงิน (maxixe)*

2. คอรันดัม จากไม่มีสีเปลี่ยนเป็นสีเหลือง สีชมพูเป็นพัดพาราชา** (padparadscha)

3. เพชร จากไม่มีสีหรือสีจางๆเปลี่ยนเป็นสี ฟ้า เขียว ดำ เหลืองฯลฯ

4. ไข่มุก สีจะเข้มขึ้น

5. ควอตซ์ จากไม่มีสี สีเหลือง สีเขียว เปลี่ยเป็นสีควัน

6. สปอดูมีน สีเหลืองหรือเขียว

7.โทปาซ จากไม่มีสีเปลี่ยนป็นสีเหลือง** ส้ม** น้ำตาล**หรือฟ้า

8. ทัวมาลีน จากไม่มีสีหรือสีจางเปลี่ยนเป็นสีเหลือง** น้ำตาล** ชมพู** แดง**หรือ สองสีเขียว-แดง***สีจะจางไปเมื่ออยู่ใน

แสงสว่าง**

สีอาจจางเมื่ออยู่ในแสงสว่างเป็นไปได้ว่าอาจมีศูนย์กลางของสีอย่างน้อยสองชนิดในอัญมณีอย่าหนึ่งเป็นแบบที่จะจางไปและ

อีกอย่างหนึ่งเป็นแบบไม่จาง

ข้อมูล กองฟิสิกส์ สำนักงานปรมาณูเพื่อสันติ กระทรวงวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและสิ่งแวดล้อม

 

---

Tel.   (02) 630-3174 ,   (086) 553-4319,   (081) 815-2663